Kratkoročni uzroci za nastanak anksioznosti

Piše : Helena Rosandić, psihoterapeut-mr kliničke psihologije

Uzroci kao što su nasljeđe, neprijatne okolnosti iz djetinjstva, nagomilani stres, čine faktor rizika, stvarajući predispozociju za anksiozne poremećaje. Uprkos tome, potrebno je postojanje specifičnih uslova koji djeluju tokom kraćeg vremena, a koji mogu predstavljati “okidače” za napade panike i uzrokovati razna anksiozna stanja.

Kratkoročni uzroci za nastanak anksioznosti

Kliničko iskustvo rada sa pacijentima nam pokazuje da prvom napadu panike obično prethodi neki stresan događaj ili situacija. Kod osoba sa predispozicijama za razvijanje paničnog poremećaja, evidentiraju se tri vrste stresora, koji često prethode prvom napadu panike:

  • Situacija koja za osobu predstavlja gubitak. Smrt važne osobe, razvod ili razdvajanje česti su “okidači” prvog napada panike. Gubitak posla, bolest ili veća finansijska kriza (kreditna zaduženost), takođe mogu da predstavljaju faktor rizika za razvoj anksiozne simptomatologije.

Milica je prvi panični napad doživjela kada je otišla ni redovan ginekološki pregled i saznala da ima ciste na lijevom jajniku koje zahtjevaju hitnu intervenciju.

Ivani su simptomi počeli kada je njen muž ostao bez posla.

  • Značajan životni događaj koji zahtijeva period prilagođavanja i traje nekoliko mjeseci, može biti inicijator paničnog napada. Primjeri ovakvog događaja su: odlazak na fakultet, promjena mjesta boravka, rađanje djeteta, stupanje u brak, promjena posla, nekada je bio odlazak u vojsku, promjena posla ili dugotrajna fizička bolest.

  • Moje kliničko iskustvo ukazuje da se nerijetko desi da se prvi napad panike dogodi nakon upotrebe psihoaktivnih supstanci. Upotreba amfetamina (spid), PCP, LFD, marihuana, ilI prestanak uzimanja narkotika, barbiturate ili sredstava za smirenje, takođe mogu da budu okidajući faktor za napad panike.
  • Anksiozna simptomatologija, razne fobije se razvijaju uz pomoć dva procesa: uslovljavanja i trauma. Pri nastanku fobija ne mora uvijek da bude prisutna trauma, ali uslovljavanje je od presudnog značaja. Postoje dva mehanizma uslovljavanja odgovorna za razvoj fobija: uslovljavanje putem asocijacija i uslovljavanje reakcije izbjegavanja.

Elem, šta to znači? Kod uslovljavanja po principu asocijacija, situacija koja je prvobitno bila neutralna počinje da izaziva snažnu anksioznost jer ste se jednom uspaničili i doživjeli snažnu anksioznost baš u toj situaciji. Na primjer, na javnom izlaganju ste doživjeli napad panike. Panika je pogoršana zastrašujućim mislima: “Pašću i izgubiti kontrolu, svi će me vidjeti i pomisliti da sa mnom nešto nije u redu”. Vaš mozak stvara snažnu asocijaciju između javnog nastupa i anksioznosti, tako da kasnije približavanje mjestu izlaganja, i više dana prije njega, čak i sama misao na taj događaj izazivaju anksioznost.

Uslovljavanje po principu asocijacija može da dovede do razvijanja straha od određene situacije, ali samo po sebi ne stvara fobiju. Samo ukoliko izbjegavate te situacije učite sebe da budete fobični. Svaki put kada izbjegnete situaciju koja je za vas uznemiravajuća ona predstavlja nagradu, izostanak anksioznosti, pa tako vaše ponašanje izbjegavanja biva učvršćeno i teži da se ponavlja. Naime, svaki put kada odlučite da ostanete kod kuće, jer strahujete da se vani ne desi nešto strašno, da doživite moždani udar, izgubite kontrolu ili poludite, rizikujete da vaša simptomatologija bude sve utemeljenija.

Učenje da se držite dalje od situacije koje se plašite jer je to zahvalno jeste ono u čemu se sastoji uslovljavanje reakcije izbjegavanja. Cilj psihoterapijskog procesa jeste upravo pomoći i naučiti klijenta razuslovljavanju.

Helena Rosandić
Helena Rosandić
Psihoterapeut - mr kliničke psihologije

Psihološki centar ABC

+382 68 741-923

Ostale Helenine tekstove možete vidjeti ovdje http://www.zenasamja.me/specijali/helena-rosandic

IZDVAJAMO IZ GALERIJA

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

SAVJET
DANA

Vodu u kojoj se kuvao oguljen krompir možete...

RECEPT
DANA

Fina čorba sa rižom

  • Najčitanije

  • Zanimljivo

  • Najviše lajkova

PRATITE NAS NA

KALKULATORI

TAGOVI

O NAMA

Portal namijenjen ženama i svima koji žele da saznaju više o ženama. Mi smo tu, ne samo za modernu i savremenu ženu, nego i za one koje se ne osjećaju tako. Tu smo za majke, domaćice, poslovne žene, mlade i one u najboljim godinama. Svakodnevno spremamo za svakoga po nešto. Hvala vam što nas pratite ;)

PRATITE NAS NA

© 2011 zenasamja.me. Sva prava zadržana.